Circular Ports for Global Trade: Green Infrastructure and Smart Connectivity

Ισχυρή πολιτική και επιχειρηματική παρουσία στο Διεθνές Συνέδριο για τους Κυκλικούς Λιμένες και τη Στρατηγική Διασύνδεση Αιγαίου – Μαύρης Θάλασσας

Συνέδριο «Circular Ports for Global Trade: Green Infrastructure and Smart Connectivity» – Ολοκληρώθηκε στη Θεσσαλονίκη

Το μέλλον της λιμενικής και επιχειρηματικής στρατηγικής διασύνδεσης μεταξύ Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο «Circular Ports for Global Trade: Green Infrastructure and Smart Connectivity», που πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Mediterranean Palace της Θεσσαλονίκης.

Η κορυφαία διοργάνωση έφερε στο ίδιο τραπέζι κυβερνητικούς αξιωματούχους, διοικήσεις λιμένων, χρηματοδοτικούς οργανισμούς και επιχειρηματικούς φορείς από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και ευρύτερα από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το συνέδριο διοργανώθηκε από το Βουλγαρο-Ελληνικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (BHCCI), σε συνδιοργάνωση με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Βουλγαρίας (BCCI) και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ). Ήταν υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας Θράκης), του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), της Ελληνικής Εταιρείας Logistics Βορείου Ελλάδος (EEL.BE), του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Βιομηχανικής Περιοχής Θεσσαλονίκης (Σ.Ε.ΒΙ.ΠΕ.Θ.) και του Green Transition Forum.

Χαιρετισμοί Διοργανωτών

Τις εργασίες του συνεδρίου άνοιξαν με χαιρετισμούς τους ο Σάββας Καραφυλλίδης, Πρόεδρος του BHCCI, ο Tsvetan Simeonov, Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Βουλγαρίας, και ο Κωνσταντίνος Μωραΐτίδης, Α΄ Αντιπρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης.

Έναρξη Εργασιών — Τοποθετήσεις Υπουργών

Ο Κωνσταντίνος Γκιουλέκας, Υφυπουργός Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας Θράκης), τόνισε ότι η εξωστρέφεια δεν επιτυγχάνεται με διακηρύξεις, αλλά με ουσιαστική διπλωματία γειτνίασης: «η εξωστρέφεια έρχεται μόνο όταν χτυπήσεις την πόρτα των γειτόνων και πεις ότι θέλεις ένα κοινό μέλλον».

Ο Traycho Traykov, Υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, ανέλυσε την εντυπωσιακή αντιστροφή των ενεργειακών ροών στην περιοχή: ενώ παλαιότερα το φυσικό αέριο κατευθυνόταν από Βορρά προς Νότο, σήμερα η ροή έχει αντιστραφεί πλήρως. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στροφή αποδίδει στον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο, ο οποίος καθιστά την Ελλάδα κεντρική πύλη εισόδου φυσικού αερίου για την Ευρώπη, με άξονα που διατρέχει Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία και φτάνει έως Ουγγαρία, Σλοβακία και Αυστρία. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στη συμμετοχή της Βουλγαρίας ως μετόχου στον τερματικό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης (FSRU), χαρακτηρίζοντάς τον ορόσημο της ελληνοβουλγαρικής ενεργειακής συνεργασίας. Αναφέρθηκε επίσης στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για τους Μικρούς Πυρηνικούς Αντιδραστήρες (SMRs) στη ναυτιλία, ενώ κατέληξε ότι μόνο μέσα από συνεχή διμερή συνεργασία μπορούν Ελλάδα και Βουλγαρία να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις ενεργειακές προκλήσεις της εποχής.

Εκ μέρους της Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνάς Αηδονά χαιρέτισε ο Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Θάνος Μπέγκας.

Ο Χριστόδουλος Τοψίδης, Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ανέδειξε την Αλεξανδρούπολη ως πολυδιάστατο κόμβο που συνδέει τρεις ηπείρους, συνδυάζοντας θαλάσσιες, σιδηροδρομικές, οδικές και αεροπορικές υποδομές σε ένα ενιαίο πολυτροπικό σύστημα. Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκαν τα έργα που μετασχηματίζουν τη στρατηγική φυσιογνωμία της περιοχής: η ανάπτυξη της Εγνατίας Οδού, ο τερματικός σταθμός LNG (FSRU) και ο αγωγός IGB, που αναβαθμίζουν την Αλεξανδρούπολη σε ενεργειακό κέντρο για την Ανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, τόνισε ότι τα λιμάνια Θεσσαλονίκης και Καβάλας συγκροτούν μαζί με την Αλεξανδρούπολη ένα ισχυρό λιμενικό τρίγωνο με συμπληρωματικούς ρόλους και κοινή αναπτυξιακή δυναμική. Επεσήμανε επιπλέον ότι η κάθετη σύνδεση με Βουλγαρία και Ρουμανία, με επίκεντρο την Αλεξανδρούπολη, έχει κομβική σημασία για ολόκληρη την περιοχή. Κατέληξε ότι το μέλλον ανήκει σε λιμάνια «πράσινα, ψηφιακά, ανθεκτικά και πλήρως συνδεδεμένα», και ότι σε μια εποχή αβεβαιότητας η μόνη βιώσιμη απάντηση παραμένει η συνεργασία με τη Μαύρη Θάλασσα και το Αιγαίο να λειτουργούν ως ενιαίο δίκτυο μεταφορών, ανάπτυξης και σταθερότητας.

Ο Simeon Saxe–Coburg–Gotha, Πρώην Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας (2001–2005), εξέφρασε την πεποίθησή του ότι η βελτίωση των υποδομών και η αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών αποτελούν τη βασική γέφυρα προσέγγισης των εθνών, με τη διασύνδεση Αιγαίου–Μαύρης Θάλασσας να συνιστά το ιδανικό παράδειγμα περιφερειακής συνεργασίας. Με ιδιαίτερη έμφαση προάσπισε το ελεύθερο εμπόριο, προειδοποιώντας ότι αυθαίρετοι δασμοί και εμπορικοί περιορισμοί οδηγούν αναπόφευκτα σε αρνητικές συνέπειες για όλους. Ολοκλήρωσε δηλώνοντας την πλήρη διαθεσιμότητά του να υποστηρίξει κάθε προσπάθεια για ειρήνη, κατανόηση και συνεργασία.

Εκ μέρους του Δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη χαιρέτισε ο Ευθύμιος Χατζηθεόκλητος, Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού και Δημοτικής Περιουσίας.

Ο Julian Popov, Υπουργός Περιβάλλοντος και Υδάτων της Βουλγαρίας, ανέλυσε τις τριπλές προτεραιότητες που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση — ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και κλίμα — επισημαίνοντας ότι στη σημερινή συγκυρία γεωπολιτικής αστάθειας οι δύο πρώτες τείνουν να υπερσκελίζουν τους κλιματικούς στόχους, χωρίς αυτό να αποτελεί αποδεκτή ισορροπία. Τόνισε την άρρηκτη σχέση μεταξύ ενέργειας, υποδομών μεταφορών και λιμένων, ενώ υπογράμμισε ότι η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει άμεσα τις ενεργειακές τιμές και τους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον εξηλεκτρισμό και στην αυτονομία των οχημάτων ως τεχνολογίες υψηλής απόδοσης. Κατέληξε απευθύνοντας ερώτημα στο κοινό για τον ρόλο του εξηλεκτρισμού στις θαλάσσιες μεταφορές, υπογραμμίζοντας ότι η πράσινη μετάβαση δεν πρέπει να εκφυλιστεί σε greenwashing, αλλά να αποτελέσει ουσιαστική τεχνολογική στροφή.

Η Κατερίνα Τσαπικίδου, Διευθύντρια Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, παρουσίασε τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), χαρακτηρίζοντάς τον «διάδρομο διαδρόμων» — ένα τεράστιο πολυτροπικό έργο που στοχεύει στη μείωση του χρόνου μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ Ινδίας και Ευρώπης έως και κατά 40%, ενσωματώνοντας παράλληλα ψηφιακές και ενεργειακές υποδομές. Παρομοίασε τον IMEC ως μια σύγχρονη εκδοχή του ιστορικού Δρόμου του Μεταξιού, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία-πλαίσιο έχει ήδη υπογραφεί από κορυφαίους παγκόσμιους παράγοντες — Ινδία, ΗΠΑ, Σαουδική Αραβία, ΕΕ, Γαλλία, Ιταλία και Γερμανία. Ανέδειξε τη γεωγραφικά πλεονεκτική θέση της Ελλάδας ως φυσικής ευρωπαϊκής πύλης του διαδρόμου, με τον Πειραιά στον ρόλο κεντρικού κόμβου μεταφόρτωσης και τη Θεσσαλονίκη και Αλεξανδρούπολη ως εναλλακτικά hub terminals για τη Βόρεια Ελλάδα και τις γειτονικές χώρες.

Ο Dr. Serhat Köksal, Πρόεδρος της Παρευξείνιας Τράπεζας Εμπορίου και Ανάπτυξης (BSTDB), εστίασε στην ανάγκη ανάπτυξης πράσινων υποδομών και έξυπνης συνδεσιμότητας στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Επικαλούμενος τα 30 και πλέον χρόνια λειτουργίας της BSTDB, τόνισε ότι παρά τον πολλαπλασιασμό του ΑΕΠ και του εμπορίου των χωρών-μελών, το ενδοπεριφερειακό εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα παραμένει σημαντικά χαμηλότερο σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές θαλάσσιες περιοχές και αφήνει μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης. Μάλιστα υπογράμμισε ότι από την κρίση του 2008 και μετά παρατηρείται σοβαρή υστέρηση επενδύσεων σε υποδομές, με αποτέλεσμα τοπική υπανάπτυξη και αυξανόμενες ανισότητες, ενώ γεγονότα όπως η πανδημία και το κλείσιμο της Διώρυγας του Σουέζ ανέδειξαν τους κινδύνους της εξάρτησης από ενιαίες μεταφορικές γραμμές. Ως απάντηση, η BSTDB επεκτείνει τα χρηματοδοτικά της εργαλεία — με μεγαλύτερες διάρκειες αποπληρωμής, μηχανισμούς μείωσης κινδύνου και ενίσχυση πιστοληπτικής ικανότητας — ενθαρρύνοντας παράλληλα τα ΣΔΙΤ για την υπερκέραση των δημοσιονομικών περιορισμών των κρατών. Κατέληξε ότι κάθε νέα επένδυση οφείλει να πληροί αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα, προωθώντας τις μηδενικές εκπομπές και την κυκλική οικονομία.

Με βιντεοσκοπημένο μήνυμα παρενέβη ο Χρίστος Δήμας, Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, ο οποίος παρουσίασε τη στρατηγική ανάδειξης της Ελλάδας σε κεντρικό κόμβο μεταφορών και logistics μεταξύ Ευρώπης, Βαλκανίων και Ανατολικής Μεσογείου. Τόνισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στους μεγάλους ευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών, δηλαδή τον διάδρομο Βαλτικής–Μαύρης Θάλασσας–Αιγαίου και τον διάδρομο Δυτικών Βαλκανίων–Ανατολικής Μεσογείου, μέσω των οποίων οι ελληνικοί λιμένες και τα σιδηροδρομικά δίκτυα συνδέονται άμεσα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Ειδική αναφορά έκανε στους τρεις στρατηγικούς λιμένες της Βόρειας Ελλάδας. Για τη Θεσσαλονίκη υπογράμμισε τον κομβικό της ρόλο ως πύλης εμπορίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με την αναβάθμιση οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων να ενισχύει περαιτέρω τη δυνατότητά της να λειτουργεί ως βασικός κόμβος logistics για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη και με άξονα το νέο κέντρο logistics στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου. Για την Καβάλα ανέδειξε τη νέα σιδηροδρομική γραμμή Νέα Καρβάλη–Τοξότες και τη συνδετήρια γραμμή προς τον Εμπορευματικό Λιμένα «Φίλιππος» ως έργα που μετασχηματίζουν την πόλη σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο. Για την Αλεξανδρούπολη επεσήμανε ότι «αποκτά δυναμική που υπερβαίνει τα εθνικά όρια»: ο εκσυγχρονισμός της γραμμής Αλεξανδρούπολης–Ορμενίου ενισχύει τη διασύνδεση με Βουλγαρία και Μαύρη Θάλασσα, ενώ η σύνδεση Αλεξανδρούπολης–Οδησσού δημιουργεί εναλλακτική όδευση προς Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Για τις μεγάλες οδικές υποδομές, ανέφερε ότι η σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού σηματοδοτεί νέα φάση εκσυγχρονισμού, ενώ σε λίγους μήνες η Εγνατία θα συνδεθεί με τον αυτοκινητόδρομο Ε65 κοντά στα Γρεβενά. Πρόσθεσε ότι η λειτουργία της Flyover της Θεσσαλονίκης το 2027 και η αναβάθμιση της οδικής σύνδεσης Δημαρίου–Ελληνοβουλγαρικών συνόρων στην Ξάνθη συμπληρώνουν το συνολικό πλαίσιο. Κλείνοντας, αναφέρθηκε στο Μνημόνιο Συνεργασίας Ελλάδας–Βουλγαρίας–Ρουμανίας ως «νέα φάση συντονισμού μεγάλων διασυνοριακών έργων υποδομής».

Πάνελ Ι: «Στρατηγικές Πύλες: Σύνδεση Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας»

Το πρώτο πάνελ του συνεδρίου συντόνισε ο Γεώργιος Κρεμλής, Διευθυντής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Πρεσβευτής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου (EPLO) στη Βουλγαρία, ο οποίος εστίασε στο στρατηγικό έργο «Sea2Sea», που είναι ένα φιλόδοξο σχέδιο σιδηροδρομικής διασύνδεσης των λιμένων του Αιγαίου με τη Μαύρη Θάλασσα, το οποίο περιλαμβάνει τους λιμένες Θεσσαλονίκης, Καβάλας, Αλεξανδρούπολης, Μπουργκάς, Βάρνας, Ρούσε και Κωνστάντζας, με επέκταση έως τον Πειραιά. Το έργο εντάσσεται στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών (TEN-T) και συνδέεται άμεσα με τον Οικονομικό Διάδρομο IMEC, προσφέροντας εναλλακτικές διαδρομές για το παγκόσμιο εμπόριο.

Ο Ιωάννης Τσάρας, Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ), ανέδειξε τον κομβικό ρόλο της Θεσσαλονίκης ως αφετηρίας του «Sea2Sea», τονίζοντας ότι η διασύνδεση Αιγαίου–Μαύρης Θάλασσας αποτελεί σταθερή ραχοκοκαλιά για την εφοδιαστική αλυσίδα της ΕΕ σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Εντόπισε τρεις κρίσιμους άξονες επιτυχίας: την ενίσχυση της πολυτροπικής συνδεσιμότητας μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, τη βελτίωση της πρόσβασης στις αγορές Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, και την ανθεκτικότητα που προσφέρει η δυνατότητα παράκαμψης των Στενών του Βοσπόρου, που είναι μια κρίσιμη παράμετρος λόγω της συνεχιζόμενης σύρραξης στην Ουκρανία.

Ο Αθανάσιος Βλάχος, Διευθύνων Σύμβουλος του Λιμένα Καβάλας, χαρακτήρισε τη συνδεσιμότητα ως το «Άγιο Δισκοπότηρο» της νέας εποχής, επισημαίνοντας ότι χωρίς αυτή καθίσταται αδύνατη ακόμη και η μελλοντική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Παράλληλα σημείωσε ότι οι προτεραιότητες των Βρυξελλών απέχουν συχνά από τις πραγματικές ανάγκες των Βαλκανίων. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε τον συνοριακό σταθμό της Νυμφαίας, που παραμένει κλειστός για τα βαρέα φορτηγά και κατέληξε λέγοντας ότι η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών απαιτεί «τολμηρή πολιτική βούληση» από όλες τις εμπλεκόμενες χώρες.

Ο Boris Balev, Διευθύνων Σύμβουλος του BMF Port Burgas, μίλησε από την οπτική του ιδιωτικού τομέα, εκφράζοντας την υποδοχή κάθε νέου έργου υποδομής ως πηγής εναλλακτικών μεταφορικών επιλογών. Ωστόσο, άσκησε πίεση στους πολιτικούς να εστιάσουν παράλληλα στην ολοκλήρωση ήδη ημιτελών έργων, ειδικά του σιδηροδρομικού δικτύου Μπουργκάς–Σόφιας και των γραμμών προς τα ελληνικά σύνορα, ζητώντας και την επίσπευση των υποχρεώσεων από πλευράς Ρουμανίας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον εξηλεκτρισμό των σιδηροδρομικών γραμμών ως αναγκαία συνθήκη για περιβαλλοντικά βιώσιμες μεταφορές.

Ο Δημήτριος Τσιτσάμης, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Εταιρείας Logistics Βορείου Ελλάδος (EEL.BE), προσέγγισε το ζήτημα από την οπτική των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, οι οποίες αναζητούν πάντοτε τον ταχύτερο, φθηνότερο και πιο αξιόπιστο διάδρομο. Επεσήμανε την υπερβολική καθυστέρηση του διαδρόμου BBA (Βαλτικής–Μαύρης Θάλασσας–Αιγαίου) — «από το 2010 φτάσαμε να μιλάμε για το 2035» — και ανέδειξε τις τελωνειακές διαδικασίες ως το κρίσιμο bottleneck που υπονομεύει κάθε επένδυση σε υποδομές, ζητώντας την πλήρη αυτοματοποίησή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρότεινε τη δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου λιμένων της περιοχής που θα μιλά με «μία φωνή» προς κυβερνήσεις και ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Ο Stanislav Yordanov, Γενικός Διευθυντής της Κρατικής Επιχείρησης Λιμενικών Υποδομών Βουλγαρίας, εστίασε στη στρατηγική διασύνδεση των βουλγαρικών λιμένων με τη Θεσσαλονίκη, την οποία χαρακτήρισε βασικό ναυτιλιακό και εφοδιαστικό κέντρο της περιοχής. Έκανε ειδική αναφορά στο Varna Ferry Complex στη Λίμνη Beloslav, μια μοναδική υποδομή στη Μαύρη Θάλασσα που επιτρέπει την απευθείας μεταφορά σιδηροδρομικών βαγονιών διαφορετικού εύρους τροχιάς (ευρωπαϊκού και ασιατικού), συνδέοντας άμεσα την Ευρώπη με τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Κατέληξε χαιρετίζοντας τη νέα Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Λιμάνια, συμφωνώντας ότι τα λιμάνια οφείλουν να συνδυάζουν τον ρόλο του παρόχου δημόσιων υπηρεσιών με αυτόν του ανταγωνιστικού εμπορικού κόμβου.

Πάνελ ΙΙ: «Λιμένες ως Περιφερειακοί Κόμβοι: Έξυπνες Τεχνολογίες και Ασφάλεια»

Το δεύτερο πάνελ συντόνισε ο Sergey Stanishev, Πρώην Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας (2005–2009), ο οποίος προσέγγισε το ζήτημα της συνδεσιμότητας μέσα από πολιτικό και γεωστρατηγικό πρίσμα. Τόνισε ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την υλοποίηση μεγάλων έργων υποδομής στην Ευρώπη δεν είναι η έλλειψη τεχνολογίας ή κεφαλαίων, αλλά η απουσία ισχυρής πολιτικής βούλησης και συντονισμού. Υπογράμμισε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατοπίσει το γεωπολιτικό και οικονομικό κέντρο βάρους της Ευρώπης προς τα ανατολικά, καθιστώντας τον κάθετο διάδρομο Αιγαίου–Μαύρης Θάλασσας–Βαλτικής απόλυτη προτεραιότητα για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οικονομία.

Ο Lyubomir Dobrev, Ανώτατο Στέλεχος του Λιμένα της Βάρνας, έδωσε την πρακτική οπτική της αγοράς, συμφωνώντας ότι οι καθυστερήσεις στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, ιδίως στον Προμαχώνα/Κούλατα, αποτελούν «άλγος» για τους μεταφορείς και υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ζήτησε μεγαλύτερη βαρύτητα στις συνδυασμένες μεταφορές και την πλήρη ψηφιοποίηση των τελωνειακών ελέγχων, ώστε το εμπόριο να ρέει με ταχύτητα, διαφάνεια και προβλεψιμότητα.

Ο Κωνσταντίνος Χατζηκωνσταντίνου, Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Λιμένος Αλεξανδρούπολης, παρουσίασε με συγκεκριμένα στοιχεία την εντυπωσιακή μεταμόρφωση της Αλεξανδρούπολης από τοπικό λιμάνι σε γεωστρατηγικό κέντρο διεθνούς εμβέλειας. Στον πυρήνα αυτής της μεταμόρφωσης βρίσκονται δύο κρίσιμα έργα υποδομής: η ολοκλήρωση εκβάθυνσης της λιμενολεκάνης και του καναλιού εισόδου στα 12 μέτρα — με ήδη σχεδιασμένη επέκταση στα 15 μέτρα — και η απευθείας οδική σύνδεση του λιμένα με την Εγνατία Οδό, που θα επιτρέπει τη μεταφορά βαρέων και ειδικών φορτίων χωρίς καμία παρεμβολή στον αστικό ιστό. Παράλληλα, το λιμάνι κατέθεσε νέο Master Plan με την υποστήριξη του ΤΑΙΠΕΔ, ενώ ολοκληρώνεται ο πλήρης εξηλεκτρισμός και η αναβάθμιση του τερματικού σταθμού εμπορευματοκιβωτίων. Σχεδιάζεται επίσης νέος τερματικός σταθμός πολλαπλών χρήσεων, αρχικού μήκους 600 μέτρων με προβλεπόμενη επέκταση κατά επιπλέον 500 μέτρα, που θα επιτρέπει τον ταυτόχρονο ελλιμενισμό πολύ μεγαλύτερων πλοίων. Ο κ. Χατζηκωνσταντίνου ξεκαθάρισε ότι, ενώ το λιμάνι εξυπηρετεί ήδη αυξημένες ανάγκες στρατιωτικής κινητικότητας ΝΑΤΟ και ΗΠΑ, είναι απόλυτα έτοιμο να αναπτύξει παράλληλα και την εμπορική του δραστηριότητα. Το κεντρικό στοίχημα της διοίκησης είναι εντυπωσιακό: με την ολοκλήρωση των νέων έργων, η Αλεξανδρούπολη έχει τη δυνατότητα να απορροφήσει τουλάχιστον το 15% του συνολικού εμπορικού όγκου που διέρχεται σήμερα από τα Στενά του Βοσπόρου, προσφέροντας στους πελάτες της εναλλακτική λύση διαμετακόμισης σημαντικά πιο γρήγορη και οικονομική. Έκανε επίσης ειδική μνεία στο FSRU Αλεξανδρούπολης ως εγγύηση ενεργειακής ανεξαρτησίας για Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και ευρύτερα τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η Silvena Krumova–Todorova, Head of Commercial Department του λιμανιού του Ρούσε, εστίασε στις ποτάμιες μεταφορές και τη σύνδεση του Αιγαίου με τον Δούναβη. Ανέδειξε τη στρατηγική σημασία του λιμενικού συγκροτήματος του Ρούσε και ειδικά του «Ruse East», του μεγαλύτερου βουλγαρικού ποτάμιου λιμένα ως κόμβου συνδυασμένων μεταφορών (ποτάμιων, σιδηροδρομικών, οδικών). Επισήμανε ότι η διακύμανση της στάθμης των υδάτων του Δούναβη λόγω της κλιματικής αλλαγής αποτελεί καθημερινό λειτουργικό πρόβλημα, ενώ έδωσε έμφαση σε έργα συνδεσιμότητας όπως ο αυτοκινητόδρομος Ρούσε–Βελίκο Τάρνοβο και οι μελλοντικές οδικές και σιδηροδρομικές γέφυρες που θα ενώσουν λειτουργικά Αιγαίο, Μαύρη Θάλασσα και Βαλτική.

Η Δρ. Μαρία Τζανιδάκη, Principal Manager της Μονάδας Συμβουλευτικής ΣΔΙΤ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), εστίασε στη χρηματοδότηση και τον εκσυγχρονισμό των λιμενικών υποδομών. Ανέφερε ότι η EBRD διαχειρίζεται περίπου το 20% των έργων ΣΔΙΤ στην Ελλάδα, συνεργαζόμενη στενά με την ελληνική κυβέρνηση για παραχωρήσεις περιφερειακών λιμένων (Καβάλα, Ηγουμενίτσα, Ηράκλειο, Βόλος) με στόχο την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων, τον εκσυγχρονισμό και την κλιματική ανθεκτικότητα. Ανέδειξε επίσης τη δράση της τράπεζας στη Ρουμανία, με έμφαση στον εξηλεκτρισμό και την πράσινη ενέργεια στο λιμάνι της Κωνστάντζας, καθώς και στην Ουκρανία, όπου προετοιμάζονται συμβάσεις παραχώρησης λιμένων ενόψει της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης. Κεντρικό μήνυμά της ήταν η ανάγκη διασυνοριακής συνεργασίας Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας για κοινή αξιοποίηση εργαλείων ΣΔΙΤ.

Ο Martin Yanev, Αντιπρόεδρος του Green Transport Cluster, σημείωσε ότι η συνδεσιμότητα μεταξύ Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ελλάδας βρίσκεται περίπου 20 χρόνια πίσω σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες. Υποστήριξε ένθερμα το μοντέλο ΣΔΙΤ ως τον μόνο τρόπο επιτάχυνσης των έργων, δεδομένης της ανεπάρκειας κρατικών και ευρωπαϊκών πόρων. Τόνισε τη στρατηγική σημασία υποδομών διπλής χρήσης (dual-use), με μέρος της χρηματοδότησης να προέρχεται από αμυντικούς προϋπολογισμούς, και κατέληξε με έκκληση για υιοθέτηση ειδικής νομοθεσίας ΣΔΙΤ στη Βουλγαρία, η απουσία της οποίας αποτελεί σήμερα σοβαρό εμπόδιο για μεγάλες επενδύσεις.

Πάνελ ΙΙΙ: «Κυκλικοί Λιμένες»

Το τρίτο πάνελ συντόνισε η Γαρυφαλιά Σελίμη, Αναπληρώτρια Διευθύντρια του EPLO Institute, με επίκεντρο τον πολυδιάστατο ρόλο των λιμένων στην πράσινη μετάβαση και την κυκλική οικονομία.

Η Monika Stanisheva, Πρόεδρος του Green Transition Forum και του Dir.bg, ξεκαθάρισε από την αρχή ότι η πράσινη μετάβαση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως άκαμπτο δόγμα, αλλά ως μοχλός οικονομικής ανάπτυξης με αυστηρά κριτήρια επιχειρηματικής αποτελεσματικότητας. Ανέδειξε δε μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος: τα λιμάνια δεν είναι πλέον απλές εμπορευματικές πύλες, αλλά ζωντανά «εργαστήρια κυκλικής οικονομίας» που λειτουργούν παράλληλα ως κόμβοι τουρισμού, πολιτισμού και καινοτομίας. Για να επιτευχθεί αυτός ο μετασχηματισμός, ανέφερε ότι κάθε λιμάνι οφείλει να διαθέτει σαφές Master Plan που να διασφαλίζει βιώσιμο και φιλικό προς την πράσινη επιχειρηματικότητα περιβάλλον. Κατέληξε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να δράσει μόνη της και για αυτό απαιτείται στενή συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας για κοινή, ισχυρή φωνή στη διεκδίκηση ευρωπαϊκών πόρων.

Η Nikolina Angelkova, Πρώην Υπουργός Τουρισμού της Βουλγαρίας, προσέγγισε τα λιμάνια ως κρίσιμους κόμβους τουριστικής ανάπτυξης, τονίζοντας ότι η κρουαζιέρα και η εξυπηρέτηση επιβατών φέρνουν τεράστια προστιθέμενη αξία στις τοπικές οικονομίες και πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα με την εμπορευματική λειτουργία. Υπογράμμισε την ανάγκη στενής συνεργασίας μεταξύ λιμενικών αρχών, τοπικής αυτοδιοίκησης και τουριστικών φορέων, επισημαίνοντας ότι οι σύγχρονοι τουρίστες αναζητούν βιώσιμους προορισμούς, γεγονός που καθιστά την πράσινη αναβάθμιση των λιμένων μέσω ΣΔΙΤ αναγκαία επιχειρηματική προτεραιότητα.

Ο Ευστάθιος Σιδέρης, Πρόεδρος του Συμβουλίου Ξένων Επενδυτών στην Ελλάδα, εστίασε στο ευρύτερο επενδυτικό κλίμα, τονίζοντας τον ρόλο του οργανισμού του στη διασύνδεση διεθνών επενδυτών με την ελληνική αγορά για τη μεταφορά βέλτιστων πρακτικών και την προσέλκυση υψηλής ποιότητας Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Ανέδειξε τη δέσμευση στην πράσινη ανάπτυξη και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ το Συμβούλιο διαθέτει ενεργό παρουσία σε επτά ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων Ελλάδα και Ρουμανία.

Ο Todor Ivandjikov, Πρόεδρος της Ένωσης Αεροπορικής Βιομηχανίας Βουλγαρίας, σύνδεσε άμεσα το μέλλον των λιμένων με την επανάσταση των αερομεταφορών και των drones. Προειδοποίησε τους διαχειριστές λιμένων ότι οφείλουν να σχεδιάζουν από τώρα χώρους «vertiports» για κάθετη προσγείωση και απογείωση, καθώς στο άμεσο μέλλον αυτόνομα cargo drones ικανά να μεταφέρουν φορτία 1 έως 5 τόνων θα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εφοδιαστικής αλυσίδας. Επεσήμανε ότι η έκρηξη του ηλεκτρονικού εμπορίου απαιτεί υπερ-ταχείες παραδόσεις που ένα δίκτυο cargo drones μπορεί να εξασφαλίσει, παραλαμβάνοντας εμπορεύματα απευθείας από το λιμάνι με μεταφορά στην ενδοχώρα στον μισό χρόνο. Ασχολήθηκε επίσης με το ζήτημα των περιφερειακών αεροδρομίων, πιέζοντας τη βουλγαρική κυβέρνηση να επαναλειτουργήσει αεροδρόμια που έκλεισαν πριν από 30 χρόνια σε αντίθεση με την Ελλάδα που τα διατήρησε.

Καταληκτική Ομιλία Υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου

Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με την ομιλία του Υπουργού Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου, ο οποίος εστίασε στις αναπτυξιακές προοπτικές και τη στρατηγική σημασία της ελληνοβουλγαρικής συνεργασίας. Υπογράμμισε την έλευση του νέου αναπτυξιακού νόμου που θα κατευθύνει επενδύσεις κυρίως στη βιομηχανία και στις παραμεθόριες περιοχές της χώρας (με ιδιαίτερη έμφαση στη Μακεδονία και τη Θράκη), στο πλαίσιο του κεντρικού κυβερνητικού στόχου για μια πιο παραγωγική, ανταγωνιστική και εξωστρεφή οικονομία.

Τόνισε ότι η Βουλγαρία αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό και οικονομικό εταίρο της Ελλάδας στα Βαλκάνια, με διμερείς εμπορικές συναλλαγές που έφτασαν τα 5,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται ως ο 4ος μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στη Βουλγαρία και περίπου 3.000 ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην αγορά της γειτονικής χώρας.

Χαρακτήρισε τις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις όχι απλώς φιλικές, αλλά «αδελφικές», τονίζοντας ότι οι δύο χώρες αποτελούν πραγματικούς συμμάχους εντός ΕΕ και ΝΑΤΟ σε μια περιοχή που αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Πρότεινε την ενίσχυση κοινών δράσεων σε ενέργεια, εμπόριο, βιομηχανία, τουρισμό και ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, ενώ κλείνοντας και με αφορμή τις επερχόμενες εκλογές στη Βουλγαρία ευχήθηκε την ανάδειξη ισχυρής και σταθερής κυβέρνησης, καθώς, όπως χαρακτηριστικά τόνισε, «χωρίς σταθερές κυβερνήσεις είναι αδύνατον να υπάρξει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και πραγματική ανάπτυξη».